Padaczka u osób starszych to coraz częściej diagnozowany problem zdrowotny. Wbrew powszechnemu przekonaniu nie jest to wyłącznie choroba wieku dziecięcego. U seniorów napady padaczkowe mogą pojawić się po raz pierwszy nawet po 70. czy 80. roku życia. Dla opiekunki i rodziny podopiecznego jest to sytuacja wymagająca wiedzy, opanowania oraz umiejętności szybkiego i właściwego reagowania.
Padaczka u seniorów – skąd się bierze?
Epilepsja u seniorów najczęściej nie jest schorzeniem pierwotnym, lecz skutkiem innych chorób. Do najczęstszych przyczyn należą przebyte udary mózgu, urazy głowy, guzy mózgu, choroby neurodegeneracyjne takie jak choroba Alzheimera, a także zaburzenia metaboliczne, w tym nagłe spadki poziomu cukru we krwi. Atak padaczki u osoby starszej może być pierwszym sygnałem poważnych zmian neurologicznych, dlatego każdy pierwszy napad wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.
Jak wygląda atak padaczki u seniora?
Objawy mogą być różnorodne i nie zawsze przypominają klasyczne drgawki znane z filmów czy podręczników. Najbardziej charakterystyczny jest napad toniczno-kloniczny, w trakcie którego dochodzi do nagłej utraty przytomności, upadku, sztywności ciała, a następnie drgawek kończyn. Często pojawia się zaciśnięcie szczęk, a czasem również bezwiedne oddanie moczu. Po zakończeniu napadu senior bywa zdezorientowany, bardzo zmęczony i może nie pamiętać całego zdarzenia.
Napad częściowy (ogniskowy) – częsty u osób starszych
U osób starszych częściej jednak występują napady częściowe, zwane ogniskowymi. W ich trakcie senior może nagle przestać reagować na polecenia, mieć puste spojrzenie, wykonywać powtarzalne ruchy, takie jak mlaskanie czy manipulowanie rękami. Może pojawić się nagłe splątanie, które łatwo pomylić z objawami demencji. Tego typu napady bywają krótkie i mniej widoczne, dlatego opiekunka powinna być szczególnie uważna na nietypowe zachowania podopiecznego.
Jak reagować podczas ataku padaczki?
W sytuacji napadu kluczowe znaczenie ma zachowanie spokoju. Pierwsza pomoc przy padaczce polega przede wszystkim na zabezpieczeniu seniora przed urazem. Należy usunąć z jego otoczenia twarde lub ostre przedmioty, delikatnie ułożyć go na podłodze, jeśli jest to możliwe, oraz podłożyć coś miękkiego pod głowę. Po ustaniu drgawek trzeba ułożyć podopiecznego w pozycji bocznej bezpiecznej i sprawdzić, czy oddycha prawidłowo. Opiekunka powinna pozostać przy seniorze do momentu pełnego odzyskania przez niego świadomości.
Równie ważne jest, aby wiedzieć, czego nie robić podczas ataku padaczki. Nie wolno wkładać niczego do ust osoby w trakcie napadu ani próbować na siłę powstrzymywać drgawek. Takie działania mogą doprowadzić do poważnych urazów. Nie należy również podawać jedzenia ani picia bezpośrednio po napadzie, dopóki senior nie odzyska pełnej świadomości i kontroli nad połykaniem.
Wezwanie pogotowia ratunkowego jest konieczne, jeśli napad trwa dłużej niż pięć minut, występuje kilka napadów jeden po drugim, senior nie odzyskuje przytomności lub doszło do poważnego urazu, zwłaszcza głowy. Pomoc medyczna jest również niezbędna w przypadku pierwszego w życiu napadu padaczkowego.
Co dzieje się po napadzie?
Po ataku może wystąpić tak zwany okres ponapadowy. Senior bywa wtedy senny, osłabiony, może odczuwać ból głowy lub mięśni. Często pojawia się dezorientacja i lęk. Zadaniem opiekunki jest zapewnienie spokoju, ciszy i bezpiecznego miejsca do odpoczynku. Warto zapisać godzinę rozpoczęcia napadu, czas jego trwania oraz charakterystyczne objawy, ponieważ te informacje są bardzo pomocne dla lekarza prowadzącego.
Epilepsja - rola opiekunki osób starszych
Padaczka u osób starszych wymaga stałej obserwacji i odpowiedzialnej opieki. Opiekunka powinna znać plan postępowania ustalony z lekarzem, kontrolować regularność przyjmowania leków oraz informować rodzinę o każdym epizodzie napadu. Świadomość objawów i znajomość zasad pierwszej pomocy zwiększają bezpieczeństwo seniora i pozwalają ograniczyć ryzyko powikłań.
Odpowiednie przygotowanie daje opiekunce poczucie kontroli w trudnej sytuacji. Wiedza o tym, jak wygląda atak padaczki u seniora oraz jak reagować podczas napadu, jest jednym z kluczowych elementów profesjonalnej opieki nad osobą starszą. W wielu przypadkach spokojna i szybka reakcja realnie wpływa na zdrowie, a nawet życie podopiecznego.
